وینا پرس – صبح روز سی‌ام دی‌ماه ۹۵ تراژدی حریق و سپس فرو ریختن ساختمان ۵۴ ساله پلاسکو و به شهادت رسیدن ۱۶ آتش‌نشان قهرمان، قلب همه ایرانیان را به درد آورد.

حادثه به علت احتمالی نشت گاز از کپسول خوراک‌پزی یا اتصال برق روی داد و طبقات هشتم و نهم ساختمان پلاسکو را طعمه آتش کرد. عملیات خاموش کردن حریق پس از ۲ دقیقه و ۲۰ ثانیه توسط اولین واحد آتش‌نشانی آغاز و سپس با حضور صدها نیروی پشتیبانی، امدادی و فوریت‌های پزشکی تا حوالی ساعت ۱۱ صبح همان روز ادامه یافت.

گفته می‌شود شعله‌های آتش در این زمان به کنترل آتش‌نشانان درآمده و حریق مهار شده بود ولی ناگهان آتش دیگری از بخش شرقی ساختمان دوباره زبانه کشید و سبب فرو ریختن دیوار شمالی ساختمان پلاسکو شد.

تلاش آتش‌نشانان قهرمان برای مهار دوباره شعله‌ها ادامه یافت ولی متاسفانه در ساعت ۱۱:۳۰ در حالی که چشم میلیون‌ها ایرانی به تصویر پخش زنده تلویزیون خیره شده بود ساختمان پلاسکو به طور کامل فرو ریخت.

اکنون چهار سال از آن حادثه تلخ و فراموش نشدنی می‌گذرد و سازه جدید پلاسکو دوباره قد علم کرده و آن طور که مدیران بنیاد مستضعفان وعده داده‌اند به‌زودی تکمیل می‌شود ولی صدای خرد شدن آجرها، شکسته شدن شیشه‌ها، خم شدن فولاد گداخته، فریاد مظلومانۀ دهها آتش‌نشان و خانواده‌های چشم به‌راه آنان همچنان در خیابان جمهوری اسلامی و چهارراه استانبول به گوش می‌رسد.

سردی و غم‌زدگی آن روز نحس هیچ‌گاه از حافظۀ ایرانیان و هر وجب از خیابان پرهیاهوی جمهوری پاک نمی‌شود و همواره این سوال در اذهان باقی می‌ماند که سرنوشت پلاسکوهای دیگر شهر چه می‌شود؟ به گفته «پیروز حناچی» شهردار تهران، حدود ۳ هزار ساختمان ناایمن توسط آتش‌نشانی پایتخت شناسایی شده است. ۲۰۰ ساختمان پرخطر است و هر کدام می‌توانند حادثه‌ای مشابه پلاسکو را بارها تکرار کنند.

آن طور که شهردار تهران می‌گوید، ظرفیت‌های سازمان آتش‌نشانی به ویژه در بخش نردبان‌های ارتفاع بالا توسعه یافته است و سایر تجهیزات تخصصی این سازمان قابل مقایسه با زمان وقوع حادثه پلاسکو نیست.

مساله مهم‌تر که فراتر از سخت‌افزارهای امدادی باید مورد توجه قرار بگیرد، تاکید بر آموزش‌های شهروندی به ویژه در حوزه پیشگیری، خود مراقبتی و مسئولیت اجتماعی است. در حادثه پلاسکو شاهد بودیم که جمعیت زیادی از مردم فقط از روی هیجان و احتمالاً ناآگاهی در محل وقوع حادثه و مسیرهای منتهی به پلاسکو تجمع کرده و در حال عکاسی و فیلمبرداری بودند. همین غفلت ساده موجب شد از سرعت عملیات نیروهای امدادی کاسته شود و زمان طلایی برای نجات پلاسکو و تخلیه کامل ساختمان هدر برود. چه خوب که وزارت آموزش و پرورش به عنوان نهاد رسمی آموزش کشور، همچنین وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به عنوان متولی آموزش عالی این وظیفه مهم را برعهده بگیرند و سهم بیشتری برای آموزش‌های اجتماعی و شهروندی قائل شوند.

تاکید مضاعف بر ایمن‌سازی بناهای پرخطر به ویژه ساختمان‌های با کاربری تجاری موضوع مهم دیگری است که باید توسط شورای اسلامی شهر تهران، شهرداری و سازمان نظام مهندسی در تعامل جدی، نزدیک و هدفمند با قوه قضاییه و نیروی انتظامی پیگیری شود. این امر به نوبه خود سبب ارتقای ایمنی و افزایش تاب‌آوری شهر خواهد شد. همچنین به کارگیری فناوری‌های نوین در احداث ساختمان‌های بلندمرتبه و نیز کمک گرفتن از ابزارهای هوشمند نظارت و پایش در اماکن و محدوده‌های پرخطر احتمال آسیب‌پذیری شهر در مواجهه با حوادث و سوانح مترقبه و غیرمترقبه را کاهش می‌دهد.

باید توجه داشت، یکپارچگی مدیریت بحران از ضرورت‌های غیرقابل انکار کشور است که متاسفانه فقدان آن در تمام حوادث و سوانح طبیعی و غیرطبیعی به شدت احساس شده و نبود آن بر کیفیت اقدامات امدادی و فضای روانی جامعه خدشه وارد کرده است.

تاکید بعدی بر نقش اثرگذار، مهم و پرفایده جامعه رسانه‌ای کشور است. از  صداوسیما و خبرگزاری‌ها بیش از دیگر بازیگران عرصه رسانه انتظار می‌رود با توجه به حادثه خیز بودن ایران همه سازوکارهای فنی و علمی لازم برای پوشش اخبار بحران را به‌کار بگیرند و از تربیت خبرنگاران حرفه‌ای و متخصص غافل نشوند. بی‌شک تسلط رسانه‌ها بر ابعاد مختلف حادثه و انعکاس دقیق، هوشمندانه، منصفانه و بی‌طرفانۀ رویدادها تاثیر عمیقی برآگاهی جامعه خواهد داشت و از سویی به آرامش عمومی کمک خواهد کرد.

امید که دیگر شاهد حوادثی از این دست نباشیم و ایمنی را سرلوحه زندگی فردی و جمعی خود قرار دهیم. بار دیگر به روح پاک آتش‌نشانان شهید به ویژه شهدای حادثه پلاسکو ادای احترام می‌کنیم و به صبر و شکیبایی خانواده‌های معظم آنان درود می‌فرستیم.