پایگاه خبری وینا پرس – تغییرات اقلیمی که عمدتاً ناشی از انتشار گازهای گلخانهای توسط انسان است، باعث تشدید موجهای گرما، تغییر الگوهای بارش و افزایش خطر وقوع پدیدههای جوی در سراسر جهان شده است. هیئت بیندولتی تغییرات اقلیمی (IPCC) هشدار میدهد که این روندها در حال حاضر تأثیرات گسترده و فزایندهای بر دسترسی به منابع آب، نظامهای غذایی، سلامت عمومی و زیرساختها بر جای گذاشتهاند؛ مگر آنکه کاهش چشمگیر در انتشار گازهای گلخانهای همراه با اقدامات قوی برای سازگاری با تغییر اقلیم صورت گیرد.
پیامدهای این پدیده نهتنها جهانی بلکه محلی نیز هستند. افزایش دما موجب تبخیر بیشتر و افزایش تقاضا برای آب میشود، در حالی که جابهجایی مسیرهای بارش و کاهش برفذخیره، جریان رودخانهها و میزان تغذیهی مخازن و سفرههای زیرزمینی را کاهش میدهد. همزمانی این عوامل، فشار شدیدی بر منابع آب شیرین وارد کرده و خطراتی همچون خشکسالی، سیل، نابودی محصولات کشاورزی و تهدید سلامت عمومی را افزایش داده است.
ایران از جمله کشورهایی است که بهطور مستقیم با این واقعیتها مواجه است. خشکسالیهای طولانیمدت و کاهش چشمگیر بارندگی، بسیاری از سدها و سفرههای زیرزمینی کشور را به پایینترین سطح تاریخی رسانده و استانهای تهران و البرز را در تأمین آب آشامیدنی برای جمعیت انبوه خود با بحران جدی روبهرو کرده است. گزارشها از پایین بودن شدید سطح آب سدها و وابستگی روزافزون به منابع زیرزمینی حکایت دارد؛ امری که دولت را وادار به اجرای طرحهای اضطراری صرفهجویی کرده است. پیامدهای انسانی و اقتصادی این وضعیت شامل اختلال در خدمات عمومی، افزایش خطرات بهداشتی و تهدید معیشت جمعیت بزرگی از هموطنان، صنایع و بخش کشاورزی است.
برای مقابله با کاهش بارندگی و جلوگیری از بحرانهای گسترده، میتوان از مجموعهای از فناوریها و رویکردهای مدیریتی بهره برد. از جمله این راهکارها میتوان به آبشیرینکنی با رعایت ملاحظات زیستمحیطی، تصفیه و بازچرخانی فاضلاب، جمعآوری و ذخیرهی آب باران، تغذیهی مصنوعی سفرههای زیرزمینی، مدیریت هوشمند شبکهی آب (نظیر کنتورهای دیجیتال و شناسایی نشتها) و افزایش بهرهوری در آبیاری اشاره کرد. مطالعات بینالمللی و منطقهای نشان میدهند که ترکیب منابع غیرمتعارف آب با کاهش مصرف و اصلاح نظام حکمرانی آب، سریعترین مسیر برای رسیدن به تابآوری در برابر تغییر اقلیم است.
دولتها باید با تدوین راهبردهای ملی منسجم، کاهش انتشار گازهای گلخانهای، سرمایهگذاری در تنوع منابع آبی، نوسازی زیرساختها، اصلاح مصرف آب در بخش کشاورزی و اجرای سیاستهای شفاف در قیمتگذاری و تخصیص آب را در دستور کار قرار دهند. از سوی دیگر، مردم نیز نقش تعیینکنندهای دارند: کاهش مصرف خانگی، حمایت از طرحهای محلی بازچرخانی و صرفهجویی، و مطالبهگری از نهادهای مسئول. همکاریهای بینالمللی، انتقال فناوری و مشارکت بخش خصوصی و عمومی برای گسترش عادلانهی این راهحلها ضروری است. تنها با اقدام مشترک میان دولت و مردم میتوان از جان، اقتصاد و اکوسیستمها در برابر تهدیدات اقلیمی حفاظت کرد.
نویسنده: مینا صفدری، مدیرمسئول پایگاه خبری ویناپرس
انتهای پیام
Tuesday, 27 January , 2026